کم‌خونی در بارداری یکی از مشکلات شایع دوران حاملگی است که می‌تواند باعث خستگی، ضعف، سرگیجه و کاهش توان جسمی مادر شود. در این دوران، بدن برای تأمین نیازهای مادر و رشد جنین به خون بیشتری نیاز دارد و باید آهن، ویتامین B12، فولات و سایر مواد مغذی موردنیاز برای ساخت گلبول‌های قرمز را به‌اندازه کافی دریافت کند.
اگرچه مقداری افزایش حجم خون در بارداری طبیعی است، کاهش بیش از حد هموگلوبین یا کمبود مواد موردنیاز برای ساخت گلبول‌های قرمز می‌تواند به کم‌خونی منجر شود. تشخیص به‌موقع و درمان مناسب این مشکل به حفظ سلامت مادر و حمایت از رشد طبیعی جنین کمک می‌کند.
در این مقاله، با علائم کم‌خونی در بارداری، علت‌های اصلی، روش تشخیص، تغذیه مناسب، مکمل‌های آهن و نشانه‌هایی که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند آشنا می‌شوید.
کم‌خونی در بارداری چیست؟
کم‌خونی یا آنمی وضعیتی است که در آن میزان هموگلوبین خون یا ظرفیت خون برای انتقال اکسیژن کاهش می‌یابد. هموگلوبین پروتئینی در گلبول‌های قرمز است که اکسیژن را از ریه‌ها به بافت‌های بدن و اندام‌ها منتقل می‌کند.
در دوران بارداری، حجم خون مادر افزایش پیدا می‌کند تا نیازهای بدن او و جنین در حال رشد تأمین شود. افزایش حجم بخش مایع خون معمولاً بیشتر از افزایش توده گلبول‌های قرمز است؛ به همین دلیل، غلظت هموگلوبین ممکن است تا حدی کاهش پیدا کند. این پدیده رقیق‌شدن فیزیولوژیک خون نام دارد و با کم‌خونی ناشی از کمبود آهن یکسان نیست.
برای تشخیص کم‌خونی باید نتایج آزمایش خون، سن بارداری، وضعیت تغذیه و شرایط پزشکی مادر بررسی شود. صرفاً احساس خستگی یا رنگ‌پریدگی برای تشخیص این مشکل کافی نیست.
علائم کم‌خونی در بارداری چیست؟
علائم کم‌خونی ممکن است به‌آرامی ظاهر شوند و گاهی با نشانه‌های معمول بارداری، مانند خستگی و ضعف، اشتباه گرفته شوند. شدت علائم به میزان کاهش هموگلوبین، علت کم‌خونی و وضعیت عمومی مادر بستگی دارد.
مهم‌ترین علائم عبارت‌اند از:
- خستگی مداوم: احساس خستگی شدید حتی پس از استراحت کافی.
- ضعف و بی‌حالی: کاهش انرژی برای انجام کارهای روزمره.
- سرگیجه یا سبکی سر: به‌خصوص هنگام بلندشدن ناگهانی از حالت نشسته یا خوابیده.
- رنگ‌پریدگی: کم‌رنگ‌شدن پوست، لب‌ها یا داخل پلک‌ها.
- تنگی نفس: به‌ویژه هنگام فعالیت‌های معمول؛ البته تنگی نفس شدید یا ناگهانی نیازمند ارزیابی فوری است.
- تپش قلب: احساس ضربان سریع یا غیرعادی قلب.
- سردرد: به‌خصوص اگر به‌صورت مکرر همراه با ضعف و خستگی بروز کند.
- کاهش تمرکز: احساس گیجی یا دشواری در انجام فعالیت‌هایی که قبلاً آسان بوده‌اند.
- سردشدن دست‌وپا: که ممکن است همراه با سایر نشانه‌های کم‌خونی دیده شود.
برخی افراد مبتلا به کم‌خونی خفیف هیچ علامت مشخصی ندارند و تنها در آزمایش خون متوجه آن می‌شوند.
نکته مهم: همه این علائم الزاماً به معنی کم‌خونی نیستند. برای مثال، سرگیجه می‌تواند علت‌های دیگری مانند افت فشار خون یا کم‌آبی داشته باشد. اگر علائم ادامه‌دار هستند، باید با پزشک یا ماما مشورت کنید.
علت کم‌خونی در بارداری چیست؟
کم‌خونی در بارداری علت‌های مختلفی دارد. شایع‌ترین علت، کمبود آهن است؛ اما کمبود ویتامین‌ها و برخی بیماری‌های زمینه‌ای نیز می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
۱. کمبود آهن
آهن برای تولید هموگلوبین ضروری است. در دوران بارداری، نیاز بدن به آهن افزایش می‌یابد، زیرا مادر باید خون بیشتری تولید کند و آهن موردنیاز برای رشد جنین و جفت را نیز تأمین کند.
اگر ذخایر آهن بدن پیش از بارداری کم باشد یا دریافت و جذب آهن کافی نباشد، احتمال ابتلا به کم‌خونی فقر آهن افزایش پیدا می‌کند.
۲. کمبود اسید فولیک
اسید فولیک یا ویتامین B9 برای تولید و تقسیم سلول‌ها، از جمله گلبول‌های قرمز، اهمیت دارد. کمبود این ویتامین می‌تواند باعث نوعی کم‌خونی شود.
مصرف اسید فولیک در بارداری اهمیت ویژه‌ای دارد؛ بااین‌حال، مقدار مصرف آن برای پیشگیری از نقص لوله عصبی جنین با مقدار موردنیاز برای درمان کمبود فولات یکسان نیست. در صورت تشخیص کمبود، پزشک دوز مناسب را تعیین می‌کند.
۳. کمبود ویتامین B12
ویتامین B12 در ساخت گلبول‌های قرمز و عملکرد طبیعی سیستم عصبی نقش دارد. دریافت ناکافی این ویتامین، مشکلات جذب گوارشی یا برخی رژیم‌های غذایی محدودکننده می‌توانند باعث کمبود آن شوند.
افرادی که رژیم گیاه‌خواری کاملاً بدون محصولات حیوانی دارند، به برنامه‌ریزی دقیق‌تری برای دریافت ویتامین B12 نیاز دارند.
۴. بارداری‌های نزدیک به هم
اگر فاصله میان بارداری‌ها کوتاه باشد، بدن ممکن است فرصت کافی برای جبران ذخایر آهن ازدست‌رفته نداشته باشد. این موضوع به‌ویژه در افرادی که در بارداری قبلی دچار کم‌خونی بوده‌اند اهمیت دارد.
۵. خونریزی و بیماری‌های زمینه‌ای
خونریزی، برخی بیماری‌های گوارشی، اختلالات جذب مواد مغذی و بیماری‌های مزمن می‌توانند باعث کم‌خونی شوند. همچنین بیماری‌های ارثی خون، مانند تالاسمی، ممکن است الگوی آزمایش خون را تغییر دهند.
در چنین شرایطی، مصرف خودسرانه آهن بدون مشخص‌شدن علت کم‌خونی مناسب نیست.
کم‌خونی در سه‌ماهه اول، دوم و سوم بارداری
نیاز بدن به آهن در طول بارداری تغییر می‌کند و نتایج آزمایش باید با توجه به سن بارداری تفسیر شوند.
کم‌خونی در سه‌ماهه اول
در ابتدای بارداری، ذخایر آهن مادر اهمیت زیادی دارند. افرادی که پیش از بارداری قاعدگی‌های سنگین، تغذیه نامناسب یا سابقه کم‌خونی داشته‌اند، ممکن است از همان ماه‌های نخست با کمبود آهن مواجه باشند.
مصرف مکمل‌های توصیه‌شده و انجام آزمایش‌های اولیه بارداری به شناسایی زودهنگام این مشکل کمک می‌کند.
کم‌خونی در سه‌ماهه دوم
با افزایش حجم خون و رشد جنین، نیاز بدن به آهن بیشتر می‌شود. همچنین رقیق‌شدن طبیعی خون در این دوره می‌تواند بر میزان هموگلوبین تأثیر بگذارد.
اگر خستگی غیرمعمول، سرگیجه یا تپش قلب دارید، بهتر است این علائم را با پزشک یا مامای خود در میان بگذارید و در صورت نیاز آزمایش خون انجام دهید.
کم‌خونی در سه‌ماهه سوم
در ماه‌های پایانی، جنین رشد سریعی دارد و بدن مادر برای زایمان و خونریزی احتمالی هنگام آن آماده می‌شود. درمان کم‌خونی در این مرحله اهمیت دارد، زیرا فرصت جبران کمبود آهن ممکن است محدودتر باشد.
در صورت کم‌خونی قابل‌توجه، پزشک درباره درمان خوراکی یا در شرایط خاص، آهن تزریقی تصمیم می‌گیرد.
کم‌خونی در بارداری چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص کم‌خونی با شرح حال، معاینه و آزمایش خون انجام می‌شود. پزشک ممکن است بسته به شرایط مادر، آزمایش‌های تکمیلی درخواست کند.
آزمایش شمارش کامل خون (CBC)
این آزمایش میزان هموگلوبین، هماتوکریت و شاخص‌های گلبول قرمز را بررسی می‌کند. اندازه و ویژگی‌های گلبول‌های قرمز می‌توانند در تشخیص نوع کم‌خونی کمک‌کننده باشند.
آزمایش فریتین
فریتین نشان‌دهنده ذخایر آهن بدن است. پایین‌بودن فریتین معمولاً به نفع کمبود آهن است؛ البته تفسیر آن در حضور التهاب یا بعضی بیماری‌ها به بررسی دقیق‌تری نیاز دارد.
آزمایش ویتامین‌ها و بررسی‌های تکمیلی
اگر علت کم‌خونی مشخص نباشد یا نتایج آزمایش الگوی معمول کمبود آهن را نشان ندهند، پزشک ممکن است آزمایش ویتامین B12، فولات یا بررسی‌های دیگری را درخواست کند. در صورت شک به تالاسمی یا سایر اختلالات خونی، ارزیابی اختصاصی ضرورت دارد.
میزان هموگلوبین طبیعی در بارداری چقدر است؟
معیارهای تشخیص کم‌خونی در منابع پزشکی و بر اساس سن بارداری تعریف می‌شوند. برای نمونه، معیارهای رایج کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا عبارت‌اند از:
- سه‌ماهه اول: هموگلوبین کمتر از ۱۱ گرم در دسی‌لیتر.
- سه‌ماهه دوم: هموگلوبین کمتر از ۱۰٫۵ گرم در دسی‌لیتر.
- سه‌ماهه سوم: هموگلوبین کمتر از ۱۱ گرم در دسی‌لیتر.
این اعداد معیارهای راهنما هستند و باید با توجه به دستورالعمل محلی، وضعیت بالینی و نتیجه سایر آزمایش‌ها تفسیر شوند. پایین‌بودن هموگلوبین به‌تنهایی علت کم‌خونی را مشخص نمی‌کند.
کم‌خونی در بارداری چه عوارضی دارد؟
کم‌خونی خفیف لزوماً به معنای بروز مشکل برای جنین نیست؛ بااین‌حال، کم‌خونی درمان‌نشده، به‌خصوص در موارد متوسط تا شدید، می‌تواند خطر عوارض بارداری را افزایش دهد.
عوارض احتمالی برای مادر
- خستگی و ضعف شدیدتر.
- کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزمره.
- تحمل کمتر خونریزی هنگام زایمان.
- افزایش احتمال نیاز به درمان‌های بیشتر در صورت کم‌خونی شدید.
- طولانی‌ترشدن روند بهبود پس از زایمان در برخی افراد.
عوارض احتمالی برای جنین و نوزاد
کم‌خونی قابل‌توجه و درمان‌نشده مادر با افزایش خطر برخی پیامدهای نامطلوب، از جمله زایمان زودرس و وزن کم هنگام تولد، ارتباط دارد. شدت کم‌خونی، علت آن و زمان شروع درمان بر میزان خطر تأثیر می‌گذارند.
بنابراین، تشخیص و درمان مناسب اهمیت دارد؛ اما نباید تصور کرد که هر میزان کاهش هموگلوبین حتماً باعث آسیب به جنین می‌شود.
برای درمان کم‌خونی در بارداری چه باید کرد؟
درمان به علت کم‌خونی، شدت آن، سن بارداری و تحمل دارو بستگی دارد. اگر کمبود آهن تأیید شود، معمولاً مکمل آهن بخش اصلی درمان است. اگر علت، کمبود ویتامین B12، فولات یا یک بیماری زمینه‌ای باشد، درمان باید متناسب با همان علت انجام شود.
۱. مصرف مکمل آهن طبق نظر پزشک
مکمل آهن می‌تواند به جبران ذخایر آهن و افزایش تولید هموگلوبین کمک کند. نوع مکمل، مقدار آهن المنتال و مدت مصرف باید براساس نتایج آزمایش و نظر پزشک مشخص شود.
دوز پیشگیری با دوز درمان کم‌خونی یکسان نیست؛ بنابراین، اگر هموگلوبین پایین است، صرفاً افزایش مصرف قرص آهن بدون بررسی علت توصیه نمی‌شود.
۲. مصرف صحیح قرص آهن
برای کمک به جذب بهتر آهن، نکات زیر را در نظر بگیرید:
- اگر معده شما تحمل می‌کند، مکمل آهن را طبق دستور پزشک با معده نسبتاً خالی مصرف کنید.
- چای و قهوه را نزدیک زمان مصرف آهن ننوشید؛ این نوشیدنی‌ها می‌توانند جذب آهن را کاهش دهند.
- مکمل آهن را هم‌زمان با مکمل کلسیم یا لبنیات مصرف نکنید و فاصله مناسب را طبق دستور دارو یا توصیه پزشک رعایت کنید.
- ویتامین C موجود در میوه‌هایی مانند پرتقال، کیوی و توت‌فرنگی می‌تواند به جذب آهن غیرهِم کمک کند.
- اگر قرص آهن باعث تهوع، دل‌درد یا یبوست می‌شود، خودسرانه آن را قطع نکنید؛ درباره تغییر نوع مکمل، زمان مصرف یا روش درمان با پزشک مشورت کنید.
تیره‌شدن رنگ مدفوع و یبوست از عوارض شناخته‌شده مکمل آهن هستند. بااین‌حال، مدفوع سیاه قیری همراه با ضعف، درد شکم یا علائم دیگر باید ارزیابی شود.
۳. آهن تزریقی در چه شرایطی استفاده می‌شود؟
آهن وریدی ممکن است زمانی در نظر گرفته شود که مکمل خوراکی تحمل نشود، جذب کافی نداشته باشد، پاسخ درمانی مناسب ایجاد نکند یا شدت کم‌خونی و نزدیکی به زمان زایمان، اصلاح سریع‌تر کمبود را ضروری کند.
این روش باید در محیط درمانی و با ارزیابی پزشک انجام شود. انتخاب آن به وضعیت مادر و سن بارداری بستگی دارد و برای همه افراد مبتلا به کم‌خونی لازم نیست.
بهترین غذاها برای کم‌خونی در بارداری
تغذیه مناسب می‌تواند به پیشگیری از کمبود آهن و حمایت از درمان کمک کند. بااین‌حال، اگر کم‌خونی قابل‌توجه وجود داشته باشد، معمولاً تغذیه به‌تنهایی برای درمان کافی نیست.
منابع حیوانی آهن
آهن موجود در منابع حیوانی، مانند گوشت قرمز کاملاً پخته، مرغ و ماهی‌های مجاز در بارداری، معمولاً بهتر از آهن منابع گیاهی جذب می‌شود.
ماهی باید از انواع کم‌جیوه انتخاب شود و تمام گوشت‌ها به‌خوبی پخته شوند. از مصرف گوشت خام یا نیم‌پز و غذاهای دریایی پرخطر در دوران بارداری پرهیز کنید.
منابع گیاهی آهن
اگر رژیم گیاه‌خواری دارید یا می‌خواهید دریافت آهن خود را افزایش دهید، این مواد غذایی می‌توانند مفید باشند:
- عدس و انواع لوبیا.
- نخود و سایر حبوبات.
- سبزی‌های برگ سبز مانند اسفناج.
- غلات و نان‌های غنی‌شده با آهن.
- مغزها و دانه‌ها.
- میوه‌های خشک مانند زردآلو و کشمش.
آهن منابع گیاهی جذب کمتری دارد؛ به همین دلیل، ترکیب آن‌ها با مواد غذایی حاوی ویتامین C مفید است.
میوه‌های مفید برای جذب آهن
پرتقال، کیوی، توت‌فرنگی، گوجه‌فرنگی و فلفل دلمه‌ای منابع مناسبی از ویتامین C هستند. می‌توانید آن‌ها را همراه وعده‌های غذایی حاوی حبوبات یا سبزی‌ها مصرف کنید.
نکته مهم این است که هیچ میوه‌ای به‌تنهایی کم‌خونی را درمان نمی‌کند. برای درمان مؤثر باید علت کم‌خونی مشخص شود و در صورت نیاز، مکمل مناسب مصرف شود.
آیا اسفناج و شیره انگور کم‌خونی را درمان می‌کنند؟
اسفناج، شیره انگور و برخی خوراکی‌های سنتی می‌توانند بخشی از رژیم غذایی باشند، اما نباید آن‌ها را جایگزین درمان پزشکی کم‌خونی دانست.
میزان آهن قابل‌جذب این خوراکی‌ها محدودیت‌هایی دارد و برخی از آن‌ها قند زیادی دارند. مصرف متعادل و متنوع غذاها، همراه با درمان تجویزشده، رویکرد مناسب‌تری است.
نمونه برنامه غذایی یک‌روزه برای کمک به تأمین آهن
برنامه زیر یک نمونه عمومی است و باید با توجه به نیازهای انرژی، حساسیت غذایی، دیابت بارداری و توصیه متخصص تغذیه تنظیم شود.
صبحانه: نان غنی‌شده با آهن، تخم‌مرغ کاملاً پخته و یک عدد پرتقال.
میان‌وعده: کیوی یا توت‌فرنگی تازه.
ناهار: خوراک عدس یا لوبیا همراه با سبزی‌های تازه و آب‌لیمو؛ در صورت تمایل، گوشت کاملاً پخته نیز می‌تواند به وعده اضافه شود.
عصرانه: مقداری مغز بدون نمک و میوه تازه.
شام: مرغ کاملاً پخته یا خوراک حبوبات همراه با سبزی‌ها و غلات.
نوشیدنی‌ها: آب کافی در طول روز. چای و قهوه را از زمان وعده‌های آهن‌دار و مصرف مکمل فاصله دهید.
این برنامه جایگزین نسخه غذایی اختصاصی یا مکمل تجویزشده نیست.
آیا کم‌خونی در بارداری باعث کاهش وزن جنین می‌شود؟
کم‌خونی قابل‌توجه مادر می‌تواند با افزایش خطر وزن کم هنگام تولد و برخی مشکلات رشد ارتباط داشته باشد؛ اما این نتیجه برای همه مادران مبتلا به کم‌خونی یکسان نیست.
رشد جنین به عوامل مختلفی مانند وضعیت جفت، تغذیه مادر، بیماری‌های زمینه‌ای و سلامت عمومی بارداری بستگی دارد. اگر پزشک درباره رشد جنین نگرانی داشته باشد، ممکن است اندازه‌گیری‌های دوره‌ای یا سونوگرافی رشد را توصیه کند.
بهترین اقدام، پیگیری آزمایش‌های بارداری و درمان کم‌خونی در صورت تشخیص است.
آیا کم‌خونی در بارداری روی زایمان تأثیر می‌گذارد؟
کم‌خونی شدید می‌تواند توانایی بدن برای تحمل خونریزی زایمان را کاهش دهد و در صورت بروز خونریزی، مدیریت وضعیت مادر را دشوارتر کند. به همین دلیل، بررسی و اصلاح کم‌خونی پیش از زایمان اهمیت دارد.
اگر در ماه‌های پایانی بارداری هستید و کم‌خونی شما متوسط یا شدید است، درباره زمان تکرار آزمایش، نوع درمان و برنامه مراقبت هنگام زایمان با پزشک مشورت کنید.
چگونه از کم‌خونی در بارداری پیشگیری کنیم؟
پیشگیری همیشه به‌طور کامل ممکن نیست، اما رعایت چند نکته می‌تواند احتمال کمبود آهن و برخی انواع کم‌خونی را کاهش دهد:
۱. آزمایش‌های توصیه‌شده دوران بارداری را انجام دهید.
۲. رژیم غذایی متنوع شامل منابع آهن، فولات و ویتامین B12 داشته باشید.
۳. مکمل‌های دوران بارداری را طبق نظر پزشک یا ماما مصرف کنید.
۴. در صورت داشتن سابقه کم‌خونی، بارداری‌های نزدیک به هم یا مشکلات جذب گوارشی، موضوع را در اولین فرصت مطرح کنید.
۵. در صورت مشاهده خستگی شدید، تنگی نفس غیرمعمول یا تپش قلب مکرر، ارزیابی پزشکی را به تعویق نیندازید.
۶. مکمل آهن با دوز بالا را بدون مشخص‌شدن نیاز بدن مصرف نکنید؛ دریافت بیش از حد آهن نیز می‌تواند زیان‌آور باشد.
چه زمانی برای کم‌خونی در بارداری باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر علائم احتمالی کم‌خونی را دارید، با پزشک یا مامای خود تماس بگیرید تا در صورت نیاز آزمایش خون انجام شود. اگر پیش‌تر کم‌خونی در شما تشخیص داده شده است، آزمایش‌های پیگیری و مصرف منظم درمان تجویزشده اهمیت دارند.
در صورت بروز تنگی نفس شدید یا ناگهانی، درد قفسه سینه، غش، تپش قلب شدید همراه با ضعف یا خونریزی قابل‌توجه، فوراً به خدمات اورژانسی مراجعه کنید. این علائم را نباید صرفاً به کم‌خونی نسبت داد.
پرسش‌های متداول درباره کم‌خونی در بارداری
آیا کم‌خونی در اوایل بارداری خطرناک است؟
خطر به علت و شدت کم‌خونی بستگی دارد. کم‌خونی خفیف همیشه به معنی بروز عارضه نیست، اما کمبود آهن یا سایر اختلالات خونی باید به‌موقع تشخیص داده و در صورت نیاز درمان شوند.
برای کم‌خونی در بارداری چه بخوریم؟
گوشت کاملاً پخته، مرغ، عدس، لوبیا، نخود، غلات غنی‌شده با آهن و سبزی‌های برگ سبز از گزینه‌های مناسب هستند. مصرف منابع ویتامین C همراه غذا نیز می‌تواند جذب آهن گیاهی را بهبود دهد.
آیا قرص آهن در بارداری ضروری است؟
نیاز به مکمل به دستورالعمل مراقبت بارداری، وضعیت تغذیه، نتایج آزمایش و شرایط فرد بستگی دارد. در بسیاری از برنامه‌های مراقبت بارداری، مصرف آهن با دوز پیشگیرانه توصیه می‌شود؛ اگر کم‌خونی تشخیص داده شود، ممکن است به درمان با دوز متفاوت نیاز باشد.
کم‌خونی در بارداری چگونه سریع‌تر درمان می‌شود؟
درمان مؤثر به علت کم‌خونی بستگی دارد. در کم‌خونی فقر آهن، مصرف منظم مکمل مناسب و اصلاح عوامل مؤثر بر جذب می‌تواند کمک‌کننده باشد. در شرایط خاص، پزشک آهن وریدی را در نظر می‌گیرد. هیچ روش خانگی تضمین نمی‌کند که هموگلوبین در مدت کوتاه افزایش پیدا کند.
آیا کم‌خونی باعث سرگیجه در بارداری می‌شود؟
بله، کم‌خونی می‌تواند یکی از علت‌های سرگیجه باشد؛ اما افت فشار خون، کم‌آبی و عوامل دیگر نیز ممکن است چنین علامتی ایجاد کنند. اگر سرگیجه شدید، مکرر یا همراه با غش و تنگی نفس است، ارزیابی پزشکی ضروری است.
آیا کم‌خونی بعد از زایمان هم ادامه پیدا می‌کند؟
بله. اگر ذخایر آهن پیش از زایمان به‌اندازه کافی جبران نشده باشند یا هنگام زایمان خونریزی رخ دهد، کم‌خونی ممکن است پس از زایمان نیز ادامه پیدا کند. در این شرایط، پزشک ممکن است آزمایش خون و ادامه درمان را توصیه کند.
جمع‌بندی
کم‌خونی در بارداری مشکلی شایع و در بسیاری از موارد قابل‌درمان است. کمبود آهن یکی از مهم‌ترین علت‌های آن محسوب می‌شود، اما کمبود فولات یا ویتامین B12 و برخی بیماری‌های زمینه‌ای نیز می‌توانند نقش داشته باشند.
توجه به علائمی مانند خستگی غیرمعمول، سرگیجه، رنگ‌پریدگی و تپش قلب، انجام آزمایش‌های توصیه‌شده، تغذیه متنوع و مصرف صحیح مکمل‌های تجویزشده به حفظ سلامت مادر و جنین کمک می‌کند.
مهم‌ترین نکته این است که درمان کم‌خونی باید بر اساس علت و شدت آن انجام شود. اگر باردار هستید و به کم‌خونی مشکوکید، به‌جای اتکا به خوراکی‌های خاص یا مصرف خودسرانه مکمل‌ها، با پزشک یا مامای خود مشورت کنید.